فصل دوم : بعثت پيامبر ( ص ) و تحول نظام سياسى اسلام اسلام براى ايجاد تحوّل بنيادى در نظام سياسى جامعه عصر جاهلى از جهان‌بينى آغاز كرد ؛ زيرا هر تحوّلى بدون تخريبِ پايه‌هاى نظام قبلى كه مبتنى بر شرك و قبيله‌گرايى بود ناپايدار و بى اساس مىنمود . بدين جهت تكاپوى اصلى پيامبر اكرم ( ص ) در نخستين سال‌هاى بعثت اين بود كه پايه‌هاى شرك را متزلزل كند و انديشهء توحيدى اسلام را جايگزين آن نمايد . « 1 » اسلام با دعوت مردم به يگانه پرستى ، افتخارات جاهلى را زير سؤال برد و ارزش‌هاى قبيله‌اى را بىاساس دانست و اشرافيّت عربى را محكوم كرده ، نگرش طبقاتى را ناروا شمرد . پيامبر اكرم ( ص ) در طول سيزده سال قبل از هجرت گرچه ظاهراً موفقيّت سياسى به دست نياورد ، و در اثر موانعى كه مشركان براى فعّاليت او ايجاد كردند مجبور شد از مكّه مهاجرت نمايد . امّا موفّق شد پايه‌هاى فكرى نظام جاهلى را ويران كند و زمينه گسستن پيوندهاى قبيله‌اى را با جذب افرادى از هر قبيله فراهم نمايد . با گرايش اين افراد به اسلام ، نوعى همدلى و پيوند بين آنها پديد آمد . عنصر اصلى اين پيوند نه خون و قبيله ، بلكه ايمان به خدا و پيامبر ( ص ) بود . به تدريج كار به مرحله‌اى رسيد كه اين افراد پيوند قبيله‌اى را كنار گذاشتند و گاه كه اصل اسلام به خطر مىافتاد در مقابل پدر ، مادر ، فرزند و عشيره خود مىايستادند . بدين ترتيب جامعهء جاهلى كه مبتنى بر نظام قبيله‌اى و پيروى از آباء و اجداد بود دچار آشفتگى جدّى شد .

--> ( 1 ) - ر . ك . سوره‌هاى يونس آيه 106 ، سبأ آيه 22 ، بقره آيه 21 ، انعام آيه 162 و سوره‌هاى توحيد ، كافرون و الرحمن .